Miejska Biblioteka Publiczna w Lublinie, Instytut Nauk o Kulturze UMCS oraz Lubelskie Towarzystwo Zachęty Sztuk Pięknych zapraszają na wykład dr hab. Katarzyny Smyk „Bajkowe wizualizacje traumy obozowej. Casus Zofii Posmysz" w ramach XVII edycji otwartych wykładów z historii sztuki "Krytyka obrazu – od Platona do Visual Studies".
11 lutego 2026, godz. 17.30 - Filia nr 2 MBP, ul. Peowiaków 12
Wykład zarysowuje wieloaspektową interpretację funkcji bajki obozowej z perspektywy folklorystyki (funkcje społeczno-integracyjne, estetyczne, dydaktyczno-wychowawcze, kompensacyjno-katartyczne i opanowanie traumy) oraz literaturoznawstwa (strategie kobiecego pisania o Zagładzie i wojnie oraz kategoria świadectwa). Podstawę analizy stanowi powieść "Wakacje nad Adriatykiem" (1970) i wywiad-rzeka "Królestwo za mgłą" (2017) Zofii Posmysz – więźniarki obozów koncentracyjnych Auschwitz, Ravensbrück i Neustadt-Glewe. Swoje wspomnienia obozowe wystylizowała na tradycyjną bajkę ludową, upamiętniając bajki opowiadane przez jej obozową przyjaciółkę Zofię Jachimczak, która nie przeżyła Auschwitz. Prelegentka dochodzi do wniosku, że bajka obozowa jawi się jako gatunek totalny i całościowa struktura sensu, pozwalająca wypowiedzieć niewypowiedziane.
dr hab. Katarzyna Smyk, prof. UMCS
Kierownik Katedry NIEMATERIALNEGO DZIEDZICTWA KULTUROWEGO
Doktor habilitowana, profesor nadzwyczajny w Zakładzie Kultury Polskiej w Instytucie Kulturoznawstwa Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie. Interesuje się zjawiskami kultury tradycyjnej i współczesnej w ujęciu antropologicznym i w perspektywie aksjologicznej. Korzystając z metodologii etnolingwistycznej i semantyki aksjologicznej, bada językowo-kulturowy obraz świata, zjawiska myślenia potocznego i polski system wartości. Najchętniej pracuje nad materiałem folkloru słownego, poezji chłopskiej, wywiadów terenowych, danych z Internetu. Ostatnio interpretuje m.in. motyw drogi w kulturze, rekonstruuje polskie wyobrażenie świętości i przybliża pojęcia niematerialnego dziedzictwa kulturowego w myśl Konwencji UNESCO z 2003 roku. Publikowała swe artykuły w licznych czasopismach i pracach zbiorowych. Jest autorką monografii Choinka w kulturze polskiej. Symbolika drzewka i ozdób (2009) oraz współredaktorką książek: Irena Miśkiewicz, Ja wolę tęsknotę, wybór [wierszy] i opracowanie... (2009). Droga w języku i kulturze. Analizy antropologiczne, współred. Jan Adamowski (2011), Obrazy drogi w literaturze i sztuce, współred. Jan Adamowski (2012), Niematerialne dziedzictwo kulturowe w Polsce i jego ochrona, t. 1 i 2 oraz Opozycja jako kategoria kulturowa, współred. Marzena Badach (2016). Współredaktorka czasopisma "Literatura Ludowa".
Ponadto:
Mediator sądowy.
Instruktor kultury słowa i małych form teatralnych.
Na swoim koncie ma dorobek naukowy i kilka pozycji z dziedziny niematerialnego dziedzictw kultury wydanych nie tylko przez wydawnictwa lubelskie, ale też ogólnopolskie w tym "Słownik polskiej bajki ludowej".
Nagroda Grand Prix w 44. Konkursie na Wydarzenie Muzealne Roku 2023 i Sybilla - nagroda w kategorii projektów naukowo-badawczych.
Udział w Konferencji "Leksykon folkloru polskiego", 2023-2027, organizowanej przez Polskie Towarzystwo Ludoznawcze.