Sejm i Senat RP ogłosili patronów roku 2026, wskazując osoby oraz wydarzenia szczególnie ważne dla polskiej historii, kultury i tożsamości. Wśród nich znalazły się m.in. Jerzy Giedroyc, Józef Maksymilian Ossoliński, Józef Czapski, Sergiusz Piasecki, Ignacy Daszyński, Stanisław Staszic, Mieczysław Fogg i Andrzej Wajda. Rok 2026 będzie także Rokiem Miasta Gdyni, Robotniczych Protestów Czerwca 1976, Polskiego Radia, Polskiej Kolei oraz Profilaktyki Zdrowotnej.
 |
Józef Czapski: Artysta, pisarz, świadek zbrodni katyńskiej, współtwórca paryskiej "Kultury". W 2026 roku przypada 130. rocznica urodzin Józefa Czapskiego. W uchwale przypomniano, że Józef Czapski, żyjący w latach 1896-1993, „był wybitnym malarzem, jednym z czołowych przedstawicieli środowiska kapistów, które odegrało kluczową rolę w polskiej sztuce dwudziestolecia międzywojennego. Był także znakomitym pisarzem, autorem głębokich esejów o sztuce i literaturze oraz unikalnych dzienników obejmujących około trzystu zeszytów”. Jako uczestnik wojny polsko-bolszewickiej Czapski został odznaczony Orderem Virtuti Militari. We wrześniu 1939 roku trafił do niewoli Armii Czerwonej, był świadkiem zbrodni katyńskiej i oficerem armii gen. Władysława Andersa. |
| Ignacy Daszyński: Polityk, premier II RP. W 2026 roku przypada 160. rocznica urodzin i 90. rocznica śmierci Daszyńskiego – premiera, marszałka Sejmu i jednego z Ojców Niepodległości. Ignacy Daszyński, socjalista, dziennikarz i działacz polityczny, był współtwórcą odrodzonego państwa polskiego w 1918 roku. Jako premier Tymczasowego Rządu Ludowego w Lublinie zapisał się na kartach historii jako symbol walki o wolność i demokrację. Sejm przypomina, że jego idee równości, sprawiedliwości społecznej i solidarności wciąż pozostają aktualne. |
 |
 |
Sergiusz Piasecki: Pisarz, twórca powieści sensacyjnych i historycznych. „Sergiusz Piasecki, weteran wojny polsko-bolszewickiej, as polskiego wywiadu, ale i przemytnik, awanturnik więzień. Wybitny pisarz, patriota, który nauczył się posługiwać literacką polszczyzną w wieku dorosłym, gdy odbywał wyrok za napad z bronią w ręku. W czasie II wojny światowej żołnierz Armii Krajowej, szef komórki wykonującej na zdrajcach wyroki Polski Podziemnej. Po wojnie emigracyjny, antykomunistyczny pisarz objęty całkowitym zakazem cenzury w PRL. Jeden z najwybitniejszych twórców polskiej literatury XX wieku” – tak w uchwale opisano przyszłorocznego patrona. |
| Stanisław Staszic: Oświeceniowy działacz, publicysta, współtwórca Towarzystwa Przyjaciół Nauk. Stanisław Staszic urodzony w Pile w 1755 r. polski działacz oświeceniowy, pionier spółdzielczości, pisarz polityczny i publicysta, filozof i tłumacz, przyrodnik: geograf i geolog, ksiądz katolicki, członek Izby Edukacyjnej Księstwa Warszawskiego, minister stanu Księstwa Warszawskiego, minister stanu Królestwa Polskiego — „bez wątpienia należy do grona najwybitniejszych przedstawicieli polskiego oświecenia”. Po trzecim rozbiorze i upadku państwa polskiego odbywał podróże badawcze i prowadził badania geologiczne w celu poznania zasobów krajowych. |
 |
 |
Mieczysław Fogg: Legendarny piosenkarz. W 2026 r. przypada 125. rocznica urodzin Mieczysława Fogga, wybitnego piosenkarza, który sprzedał ponad 25 mln płyt i wykonał ponad 2 tys. utworów na kilkudziesięciu tysiącach koncertów w kraju i za granicą. W 1920 r. walczył w wojnie polsko-bolszewickiej, podczas II wojny światowej był w AK i Powstaniu Warszawskim, otrzymując Złoty Krzyż Zasługi z Mieczami, a w 1989 r. - Medal Sprawiedliwego wśród Narodów Świata. |
| Józef Maksymilian Ossoliński: Założyciel Zakładu Narodowego im. Ossolińskich (Ossolineum). Józef Maksymilian Ossoliński herbu Topór urodził się w połowie XVIII w. w Woli Mieleckiej na historycznej ziemi sandomierskiej. Został absolwentem Collegium Nobilium jezuitów w Warszawie. Swoje życie poświęcił polskiej kulturze i nauce, był bibliofilem, powieściopisarzem, poetą, badaczem literatury, tłumaczem, leksykografem, historykiem, prekursorem badań nad słowiańszczyzną i politykiem. Prowadził studia historyczno-literackie w Bibliotece Królewskiej i wielkiej Bibliotece Załuskich stworzonej przez niezwykle zasłużonych dla polskiej kultury braci biskupów: Józefa Andrzeja i Andrzeja Stanisława Załuskich. Jego najważniejszym dziełem były „Wiadomości Historyczno-Krytyczne do Dziejów Literatury Polskiey, o Pisarzach Polskich, także Postronnych, którzy w Polszcze albo o Polszcze pisali, oraz o ich Dziełach...” — zbiór biografii ludzi pióra. |
 |
Patronaty tematyczne Sejmu:
Rok Polskiego Radia: Upamiętnienie 100-lecia powstania Polskiego Radia.
Polskie Radio zostało patronem 2026 roku z okazji 100-lecia nadania pierwszego programu (18 kwietnia 1926), co Sejm RP uhonorował, podkreślając jego rolę w informowaniu, edukacji, kształtowaniu gustów i byciu "oknem na świat" przez dziesięciolecia, dostarczając emocji i stając się ważnym elementem polskiej tożsamości kulturowej, co uzasadnia to wyróżnienie jako uhonorowanie stulecia instytucji.
Rok Polskiej Kolei: Rocznica powstania Polskich Kolei.
Rok 2026 został ogłoszony Rokiem Polskiej Kolei przez Sejm, aby uczcić 100-lecie powołania Polskich Kolei Państwowych (PKP) w 1926 r. i docenić historyczny wkład kolei w budowę państwowości, nowoczesny transport i rozwój gospodarczy kraju, jednocześnie podkreślając jej współczesny renesans i przyszłość. Uzasadnienie obejmuje 200. rocznicę narodzin kolei na świecie, kluczową rolę PKP w II RP, modernizację infrastruktury oraz rosnącą popularność transportu kolejowego w XXI wieku.
Rok Profilaktyki Zdrowotnej: Podkreślenie znaczenia badań i zdrowego stylu życia.
Senat RP ogłosił rok 2025 Rokiem Edukacji Zdrowotnej i Profilaktyki, by zwiększyć poziom świadomości na temat roli profilaktyki i edukacji zdrowotnej wśród Polaków.
Celami Roku Profilaktyki Zdrowotnej będą wzmocnienie działań prewencyjnych, promocja zdrowego stylu życia oraz budowanie kultury wczesnego reagowania i systematycznych badań profilaktycznych wśród wszystkich grup społecznych – dzieci i młodzieży, dorosłych oraz seniorów. Celem inicjatywy jest zachęcenie obywateli, instytucji publicznych, organizacji pozarządowych i środowisk medycznych do aktywnego uczestnictwa w działaniach promujących profilaktykę, edukację prozdrowotną oraz regularne badania kontrolne.
Senat Rzeczypospolitej Polskiej ustanowił na rok 2026 patronami:
 |
Andrzej Wajda: W setną rocznicę urodzin wybitnego reżysera, który kształtował polską pamięć historyczną poprzez swoje filmy. Senat ustanowił rok 2026 Rokiem Andrzeja Wajdy w uznaniu twórczości i dokonań jednego z najwybitniejszych polskich reżyserów, współtwórcy polskiej szkoły filmowej oraz kina moralnego niepokoju, które zdefiniowały polską pamięć historyczną i współczesną tożsamość kulturową, artysty zajmującego się też reżyserią teatralną, szczególnie związanego z krakowskim Teatrem Starym i warszawskim Teatrem Powszechnym. Jak podkreślono, dzieła autora „Popiołu i diamentu” skalą artystycznych dokonań i jakością obywatelskiej postawy plasują go wśród najwybitniejszych twórców kultury polskiej XX i początków XXI w. Swą twórczością zbudował pomost pomiędzy „polskim czasem przeszłym” a teraźniejszością i przyszłością. Zarówno osobiście, jak i przez swoje dzieła, Andrzej Wajda stał się ambasadorem Polski i polskiej kultury w świecie. |
| Jerzy Giedroyć: Twórca paryskiej „Kultury”, kluczowy dla polskiej myśli politycznej, promotor idei wolności i demokracji. Jerzy Giedroyć (1906-2000) to legendarny polski wydawca, redaktor emigracyjnej „Kultury” i założyciel Instytutu Literackiego w Paryżu, który stał się centrum polskiej kultury na uchodźstwie i wpływał na debatę intelektualną w PRL, publikując najważniejszych polskich twórców i kształtując postawy, był też politykiem i publicystą, związanym z obozem młodokonserwatystów w dwudziestoleciu międzywojennym. Urodził się w Mińsku Litewskim, studiował w Warszawie, a po wojnie wyemigrował, tworząc dzieło życia w Maisons-Laffitte, które miało na celu kontynuację polskiej kultury w kręgu zachodnioeuropejskim. |
 |
 |
Błogosławiona Matka Elżbieta Róża Czacka: Założycielka zgromadzenia Sióstr Franciszkanek Rodziny Maryi, prekursorka polskiej tyflologii (nauki o niewidomych). W 1910 r. z własnych funduszy założyła schronisko dla niewidomych w Warszawie, przekształcone następnie w Towarzystwo Opieki nad Ociemniałymi. Jako pierwsza w Polsce rozpoczęła opracowywanie i wprowadzanie zakrojonej na szeroką skalę systemowej opieki nad niewidomymi. Założyła szkołę powszechną, ochronkę, bibliotekę i dom opieki dla starszych ociemniałych kobiet. |
Błogosławiona Matka Elżbieta Róża Czacka: Założycielka zgromadzenia Sióstr Franciszkanek Rodziny Maryi, prekursorka polskiej tyflologii (nauki o niewidomych).
Senat podjął uchwałę, na mocy której Błogosławiona Matka Elżbieta Róża Czacka będzie patronem roku 2026 – prekursorki polskiej tyflologii. Przypomniano, że była założycielką Towarzystwa Opieki nad Ociemniałymi, Zgromadzenia Sióstr Franciszkanek Służebnic Krzyża i krzewicielką nauki o niewidomych.
W 1910 r. z własnych funduszy założyła schronisko dla niewidomych w Warszawie, przekształcone następnie w Towarzystwo Opieki nad Ociemniałymi. Jako pierwsza w Polsce rozpoczęła opracowywanie i wprowadzanie zakrojonej na szeroką skalę systemowej opieki nad niewidomymi. Założyła szkołę powszechną, ochronkę, bibliotekę i dom opieki dla starszych ociemniałych kobiet.
Robotnicze Protesty Czerwca 1976: Upamiętnienie 50. rocznicy wydarzeń w Radomiu, Ursusie i Płocku, by zachować pamięć o walce o prawa pracownicze.
W 2026 roku mija dokładnie 50 lat od wydarzeń, które na zawsze zmieniły oblicze polskiej opozycji. Choć brutalnie stłumiony, robotniczy zryw z czerwca 1976 roku stał się fundamentem, na którym kilka lat później wyrosła „Solidarność”. Upamiętniając tę rocznicę, Senat ustanowił Robotnicze Protesty Czerwca 1976 patronem roku 2026. Skutkiem wydarzeń Czerwca 1976 było także powstanie środowisk niosących pomoc represjonowanym, w tym Komitetu Obrony Robotników (KOR). Działania te zapoczątkowały nową formę opozycji demokratycznej, która kilka lat później odegrała istotną rolę w powstaniu „Solidarności”.
Źródła:
https://www.umcs.pl/pl/wszystkie-aktualnosci,23641,sejm-ustanowil-rok-2026-rokiem-jozefa-maksymiliana-ossolinskiego,172912.chtm
https://akademia.nfz.gov.pl/artykuly/w-nowym-roku-wybierz-profilaktyke/
https://senat.edu.pl/edukacja/wydarzenia/news/patroni-roku-2026
https://culture.pl/pl/tworca/jerzy-giedroyc-jerzy-giedroyc
Fotografie:
https://commons.wikimedia.org/