Beethoven jako heros modernizmu Drukuj
wtorek, 31 maj 2016
image_008.jpg25 maja odbył się kolejny wykład z cyklu otwartych wykładów z historii sztuki, który poprowadziła Izabela Bartkowiak, magister historii sztuki i muzykologii Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II, a także pracownik Filii nr 2. Wykład zatytułowany "Beethoven jako heros modernizmu – eksperymenty Maxa Klingera" poświęcony był dziełu niemieckiego rzeźbiarza ukazującemu Beethovena jako wizualny ekwiwalent, rzeźbiarską transpozycję idei muzyki wybitnego kompozytora.

Na początku autorka wytłumaczyła dlaczego w tytule wykładu Beethoven - zaliczany wraz Haydnem i Mozartem do klasyków wiedeńskich - został nazwany herosem modernizmu. Na takie stwierdzenie rzutował tzw. mit późnej twórczości Beethovena. Język muzyczny jakim posługiwał się kompozytor w ostatnich latach życia jest zupełnie niezrozumiały nie tylko dla jemu współczesnych, ale również dla kolejnych generacji kompozytorów – już romantycznych. Zgromadzona publiczność wysłuchała fragmentu jednoczęściowego kwartetu smyczkowego B-dur op. 133, nazywany częściej Wielką Fugą. Jest to utwór, w którym obsesyjnie powtarzane rytmy, nagłe zmiany temp i tonacji, dysonanse i ostre brzmienie składają się na ogólne wrażenie dźwiękowego chaosu. Ten rodzaj twórczości zrozumieli i docenili dopiero kompozytorzy modernistyczni i neoromantyczni, zaś samego mistrza uznali za wielkiego muzycznego wizjonera. Właśnie w tym charakterze przedstawił Beethovena niemiecki symbolista - Max Klinger. Był przede wszystkim rytownikiem, ale również rzeźbiarzem, malarzem i teoretykiem sztuki. O głębokiej kulturze duchowej Klingera świadczą jego zainteresowania muzyką (sam grał na fortepianie), literaturą, filozofią, zwłaszcza Schopenhauera i Nietzschego oraz nauką. W swej sztuce Klinger niejednokrotnie odnosił się do muzyki (stworzył cykl graficzny Ratowanie Owidiańskich ofiar poświęcony Robertowi Schumannowi, przedstawił postać Beethovena na dwóch dużych religijnych płótnach: Pieta i Ukrzyżowanie. XIV wystawa Secesji Wiedeńskiej, która odbyła się w 1902 roku i poświęcona postaci Beethovena była wystawą silnie kontrowersyjną, ponieważ jej celem było podwyższenie statusu społecznego dyskredytowanym w Wiedniu - mieście o wieloletnich tradycjach muzycznych - sztukom plastycznym. Secesja Wiedeńska wykorzystała fakt, iż Klinger zakończył pracę nad pomnikiem Beethovena i zaproponowała mu uczczenie jego dzieła w nowym awangardowym stylu wystawy, którą nazwali "Tempelkunst". Ideą tego podejścia było wyposażenie w jedno dzieło sztuki przestrzeń specjalnie skonstruowaną tak, aby uzupełniała ona jej wizualną i filozoficzną istotę. Pomnik jest wybitnie symboliczny i niekonwencjonalny. Mistrz przedstawiony został w pozycji siedzącej na masywnym brązowym tronie. Z postawy jest nieco skulona, jednak robi wrażenie największej koncentracji psychicznej i nieposkromionej energii i siły wewnętrznej. Twarz, wzorowana na masce kompozytora podjętej w 1812 przez Franza Kleina, jest najwierniejszym podobieństwem Beethovena. Kluczem do zrozumienia złożonej ikonografii Monumentu Beethovena jest tył ozdobnego tronu muzyka. Znajdujemy tutaj konfrontację między zmysłowym pięknem świata klasycznego (narodziny Venus) z duchowością i ofiarą chrześcijaństwa (Ukrzyżowanie). Pomiędzy scenami stoi Jan Ewangelista (znów o rysach Beethovena), służący jako łącznik między tymi zupełnie różnymi światami. Klinger wyraźnie wybrał Beethovena jako króla nowego wieku, proroka muzyki, sztuki i duchowości. Praca jest z pewnością jedną z najbardziej niezwykłych zarówno w koncepcji jak i realizacji jakie w ostatnim czasie zostały stworzone. W pewnym sensie jest ona śmiałym, lecz udanym eksperymentem. Podobnie w kontekście eksperymentu należy interpretować nowy styl wystawiennictwa jak i samą muzyczną tematykę, która znienacka pojawiła się na wystawie Secesji Wiedeńskiej. Nie służyła ona gloryfikacji postaci muzyka, a była najwcześniejszym przejawem jej komercjalizacji.
Maria Dąbrowska
image_001.jpg
image_002.jpg
image_003.jpg
image_004.jpg
image_005.jpg
image_007.jpg




< Poprzedni   Następny >


Rok Jubileuszowy 100-lecia odzyskania przez Polskę Niepodległości

2018 Rokiem Ireny Sendlerowej

2018 Rok Zbigniewa Herberta

2018 Rok Praw Kobiet

Rok Arcybiskupa Ignacego Tokarczuka

logo_miejsce_przyjazne_seniorom.jpg

Ośrodek Książki Obrazkowej

Inspiracje plus

Lublin 700 lat
Fundusze strukturalne - Serwis Informacyjny Ministerstwa Rozwoju Regionalnego
Strona utrzymywana na serwerze zakupionym dzięki finansowemu wsparciu przez Unię Europejską
z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego.
Zintegrowany Program Operacyjny Rozwoju Regionalnego