Kopuła zawieszona na złotym łańcuchu Drukuj
środa, 28 październik 2009
Życie sztuki - Sztuka życia - Życie form
„Kopuła zawieszona na złotym łańcuchu”. Piękno formy i geniusz inżynierów, czyli o architekturze Bizancjum – to tytuł kolejnego wykładu z cyklu „Życie sztuki – Sztuka życia - Życie form.” Dr Daniel Próchniak z Katedry Historii Sztuki Starożytnej i Wczesnochrześcijańskiej Instytutu Historii Sztuki KUL opowiedział zebranym przed i po południu słuchaczom o wzniesionym pierwotnie przez Konstantyna Wielkiego, dokończonym przez jego syna cesarza Konstancjusza i odbudowanym przez Justyniana I Kościele Hagia Sofia (Mądrości Bożej).
Autor wykładu uchodzący za znawcę Bizancjum, architektury Armenii i Gruzji – rzadkiej specjalności, co podkreślił na wstępie prof. Ryszard Kasperowicz, zanim przeszedł do charakterystyki tej jednej z najwspanialszych budowli od czasów najdawniejszych po współczesne zarysował historyczne tło wydarzeń w obrębie cesarstwa wschodniorzymskiego. Szczególną uwagę zwrócił na tysiącletnią historię Konstantynopola (dzisiaj Stambułu), centrum światła późnoantycznego, jego znakomite topograficzne umiejscowienie na przecięciu szlaków handlowych i styku  różnorodnych kultur, a także jego cywilizacyjną rolę w skupieniu całego dziedzictwa kulturowego antyku i wczesnego chrześcijaństwa.
Następnie skoncentrował się na odbudowanej przez Justyniana I świątyni Hagia Sofia. Na jego polecenie inżynier i matematyk Althemios z Tralles i architekt Izydor z Miletu stworzyli arcydzieło architektury na niespotykaną wówczas skalę, architektura gotyku – zaznaczył dr Daniel Próchniak – osiągnęła ten poziom po sześciuset latach od powstania tego kościoła. Zwrócił uwagę na rozwiązania konstrukcyjne, pozwalające utrzymać tak wielką kopułę świątyni, mierzącą w najwyższym punkcie ponad pięćdziesiąt pięć metrów. Pozwoliłoby to zmieścić się pod nią nawet największej ówczesnej budowli gotyckiej. Następnie, bogato ilustrując swój wywód, scharakteryzował zachowane mozaiki, powstałe w większości po okresie ikonoklazmu. Należą do nich między innymi: Chrystus Pantokrator znajdujący się nad Bramą Cesarską, Matka Boska z Dzieciątkiem Jezus nad wejściem południowo- zachodnim i Konstantyn Monomacha i cesarzowa Zoe. Ponadto mozaika Deesis (wieczność) w galerii Katedry – jeden z pierwszych przykładów renesansu bizantyjskiego czy mozaika Komnenów. Omawiając przekształcenie Hagii Sofii w meczet wspomniał o dobudowanych minaretach i mauzoleach, zwrócił uwagę na charakter wnętrza, zwłaszcza na pochodzące z okresu osmańskiego drewniane medaliony będące doskonałymi przykładami islamskiej kaligrafii, a także na detale architektoniczne, wyposażenie i zastosowaną ornamentykę. Podsumowując historię Kościoła Mądrości Bożej dr Paweł Próchniak wyznaczył w niej następujące okresy: przed justyniański, justyniański, po justyniański, ikono klastyczny, poikonoklastyczny, po chrześcijański i muzealny – w jakim to kształcie trwa do dzisiaj.
Na zakończenie zwrócił uwagę słuchaczy na Kaplicę Świętej Trójcy na Zamku Lubelskim, zabytku nie mającym sobie równych w skali europejskiej, a pewnie i światowej. Jego zdaniem był to bardzo dobry pomysł ozdobienia wnętrza świątyni – malarstwem rusko-bizantyjskim, które miało realizować określony program ikonograficzny, będący przekazem wiary.
W lubelskiej Kaplicy połączenie dobrej architektury i malarstwa, Zachodu ze Wschodem w jedną całość, dało bardzo oryginalny efekt i zupełnie wyjątkową jakość.
Dariusz Jóźwik
Sztuka Życia - Zdjęcie 001
Sztuka Życia - Zdjęcie 002
Sztuka Życia - Zdjęcie 003
Sztuka Życia - Zdjęcie 004
Sztuka Życia - Zdjęcie 005
Sztuka Życia - Zdjęcie 006
Sztuka Życia - Zdjęcie 007
Życie Sztuki cd - Zdjęcie 001
Życie Sztuki cd - Zdjęcie 002
Życie Sztuki cd - Zdjęcie 003Życie Sztuki cd - Zdjęcie 004Życie Sztuki cd - Zdjęcie 005Życie Sztuki cd - Zdjęcie 006Życie Sztuki cd - Zdjęcie 007Życie Sztuki cd - Zdjęcie 008Życie Sztuki cd - Zdjęcie 009
Życie Sztuki cd - Zdjęcie 010
< Poprzedni   Następny >


Rok Jubileuszowy 100-lecia odzyskania przez Polskę Niepodległości

2018 Rokiem Ireny Sendlerowej

2018 Rok Zbigniewa Herberta

2018 Rok Praw Kobiet

Rok Arcybiskupa Ignacego Tokarczuka

logo_miejsce_przyjazne_seniorom.jpg

Ośrodek Książki Obrazkowej

Inspiracje plus

Lublin 700 lat
Fundusze strukturalne - Serwis Informacyjny Ministerstwa Rozwoju Regionalnego
Strona utrzymywana na serwerze zakupionym dzięki finansowemu wsparciu przez Unię Europejską
z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego.
Zintegrowany Program Operacyjny Rozwoju Regionalnego